Nefsi-i Emmare: Devamlı kötü işleri emreden nefis demektir. Bu nefsin sıfatı, hep kötü işleri istemektir.Kötü işleri güzel görür,kalbi devamlı o tarafa çeker.


Nefs-i Levvâme: Kendini kınayan,kötüleyen,azarlayan nefis demektir.Tövbe ve terbiye ile bir derece uyanan nefis,bu merhalede kendi işlediği kötülükleri önce zevk alıp yapsa da peşinden pişman olur,kendisini kınar,yapmamak için karar verir.Ancak günah önüne gelince,duramaz,yine içine düşer,sonra tekrar pişman olur.


Nefs-i Mülhime: İlham,feyiz ve keşfe ulaşan ve hayırda kalbe yoldaş olan nefis demektir.Nefis tövbe ile günahların ağırlığından ve şehvet bağından kurtulup itaate yönelerse,ilham ve feyiz almaya kabiliyet kazanır.


Nefs-i Mutmainne Huzur bulmuş,sakin olmuş,rahatlamış,ıstırabı dinmiş,şek ve şüphesi gitmiş nefis demektir.Bu mertebe yüce ALLAH'a dostluk yani velayet mertebesidir.Bu merhalede nefis,kalple birlikte bütün ilahi emirlere sevgi ile uyar.


Nefs-i Radiye ALLAH'tan razı olan,O'ndan gayri herşeyi gözünden silip atan ve sadece Rabbine nazar eden nefis demektir.Bu sıfata ulaşan nefis,kendi iradesini yüce ALLAH'ın iradesine teslim eder. Onun için sever,O'nun için kızar,O'nun için yaşar.


Nefs-i Merdıyye Yüce ALLAH'ın kendisinden razı olduğu nefistir.Bu nefis sahibi öyle terbiye olmuştr ki,ne yapsa ALLAH rızasına uygun olur.Günahları unutur;İlahi aşk denizinde yüzer;her şeyi ile aleme rahmet olur.Ona keşif ve keramet olarak ne verilse,o ALLAH rızasından başka bir şeye iltifat etmez.Bu makam büyük velilerin ,ariflerin,kâmil insanların makamıdır

Not : Nefsin kollarını kırıp manevi hal için vird'iniz olması gerek tek başınıza yaparsanız nefsin oyunuyla kendinizi mürşid zannedersiniz