Aşık Katibi 17'inci Yüzyılda yaşadı. Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sinde o çağın ünlü "çöğür" çalanları arasında iki kez adı geçer. Asıl adının "Osman" olduğu sanılıyor. 4'üncü Murad döneminde yapılan Revan (1635) ve Bağdat (1638) seferlerine katılan bir yeniçeri olduğu şiirlerinden anlaşılıyor. Sazı ve deyişleriyle kendini âşıklar arasında kabul ettirdi. Âşıklara ilgi duyan 4'üncü Murad'dan da yakın ilgi gördü. Evliya Çelebi'nin kendisinden "Celeb Kâtibî" diye söz etmesine dayanılarak canlı hayvan alım satımıyla uğraştığı inancı doğurdu. Ancak, Kapıkulu sınıfına asker yetiştiren "Acemi Ocağı"nda yazıcı olduğu, mahlasını ve "Celeb" lakabını buradan aldığı ortaya çıktı. Çağdaşı âşıklardan Âşık Ömer'in "Şairname" adlı destanında "Evvel Kâtibî'den idelüm âğaz" diye âşıkları anmaya onunla başlaması ününün yaygınlığını gösterir. Deyişlerinde duygularını içtenlikle ve açıklıkla ortaya koydu. Aruz ölçüsünü de denedi ama başarılı olamadı. Sadeddin Nüzhet Ergun'un 1933'te yayınlanan "XVII. Asır Saz Şairlerinden "Kâtibî" adlı kitabında şiirlerinden örnekler ve yaşamıyla ilgili bilgiler yer alır.


Evvelbaharda Açılır

Evvelbaharda açılır
Gonca gonca gülün dağlar
Can ile serden geçilir
İçildikçe mülün dağlar

Arayı arayı buldum
Sana indim ârâm oldum
Ziyaret etmeğe geldim
Memleketin, ilin dağlar

Gözüm yıldızlara bakar
Önümüze duman çöker
Çûş u hurûş edip akar
Bozbulanık selin dağlar

Yaradan Hak etmiş nazar
Gönül aşk deryasın gezer
Koç yiğitler kervan bozar
Kerbelâ'dır yolun dağlar

Goncadır güllerin solmaz
Yârinden ayrılan gülmez
Kâtibî der tâbir olmaz
Açılmış sümbülün dağlar

TEKERLEME

Aceb ahîr-zaman oldu gaziler
Büyük küçük birbirini beğenmez
Her mü’min münâfık cennet arzular
Tanrı nasib ettiğini beğenmez

Kediler köpekler ile savaşır
Miçik deyu çarşı çarşı dolaşır
Mekbeti’si ehl-i ırz’a ulaşır
Orospular kendi erin beğenmez

Teklif ister bülbül güle konmağa
Pervaneler düşüp şem’a yağmağa
Oğlancıklar iştahından binmeğe
Doru ister atın kır’ın beğenmez

Babası anası koyun güttüren
Dağ başında kavalını öttüren
Kazma ile başın tıraş ettiren
Âhır-kar ayak berberin beğenmez

Ot kökü balta sapının eğrisi
Yine gitmez yüreğimin ağrısı
Sofuluk satar bazı eşek uğrısı
Aşıkların aşk eserin beğenmez

Marifette kâmil olan yiğitler
Mağrur olmaz kendi nefsin öğütler
İl içinde bilip gören şâkirtler
Üstâdın daha pîrin beğenmez

Er olmaz kalbinde tutan gûmanı
İsterse dolaşsun Hind’i Yemen’i
Der Kâtibî bizi beğenmeyeni
Deli gönül beğen derim beğenmez

İşte Gider Olduk Senden

İşte gider olduk senden
Kal imdi Bağdad çölleri
Melamet namesin benden
Al imdi Bağdad çölleri

Sultan Murat Han'ı gördün
Payine yüzünü sürdün
Henüz maksuduna erdin
Bil imdi Bağdad çölleri

Adûdan aldık başım
Hudâ onardı işini
Gözünden kanlı yaşını
Sil imdi Bağdad çölleri

Nice erenler şehbazın
Kışa tebdil etti yazın
Sen de ölenin namazın
Kıl imdi Bağdad çölleri

Yatarsın edip ah ü vah
Donunu giyersin siyah
Katibi gibi bir meddah
Bul imdi Bağdad çölleri

Yüzünde Harami Benler Saçılmış

Yüzünde harami benler saçılmış
Var ise can ister kulundan senin
Hüsnünün baharı taze açılmış
Emreyle dereyim gülünden senin

Her zaman ayine yüzüm sürdükçe
İltifat edersin bizi gördükçe
Var ol cihan içre dünya durdukça
Geçmesin adular yolundan senin

Bendeni seversin gayetle amma
Ben dahi severim ey melek-sima
Bilirim aşıksın destinde hüma
Baz eksik olmasın kolundan senin

Hakikatlı yarsın bilirsin halden
Huda ayırmasın sen servi daldan
Söyledikçe sözün tatlıdır baldan
Ab-ı zülal akar dilinden senin

Katibi kapundan yabana atma
Lutfeyle yaşımı sellere katma
Bari gülmüş iken beni ağlatma
Aman aman Felek elinden senin

Söyle Canım Neme Küstün

Söyle canım neme küstün
Bre karanfilli dilber
Selamı sabahı kestin
Bre karanfilli dilber

Karanfilin biter taze
Şimdiden başladın naze
Niçin incinmişsin bize
Bre karanfilli dilber

Karanfilin boyu uzun
Açılır gece gündüzün
Bari görebilsem yüzün
Bre karanfilli dilber

Uğramazsın gani gani
Ederim ah ile vahi
Katibî'nin ne günahı
Bre karanfilli dilber

Bulandı Aşkımın Seli

Bulandı aşkımın seli
Acep artık durulmaz mı
Hüsnün gördüm oldum deli
Akıl başa derilmez mi

Yüzün benzer dolunaya
Sensin ömrüme sermaye
Geldim sana haki paye
Hatırcığım sorulmaz mı

Ferhat'tır dağları delen
Şirin'in yolunda ölen
Der Kâtibî, Mecnun olan
Leyla'sına sarılmaz mı

Deli Gönül Melul Olup Gam Yeme

Deli gönül melul olup gam yeme
Ağlamanın elbet gülmesi vardır
Aduya intikam kalır mı böyle
Herkes ettiğini bulması vardır

Hak için ibadet eden sadıklar
Mertebesin bulur bağrı yanıklar
Bivefa dilberi seven aşıklar
Gahi böyle melul olması vardır

Bu aşk dedikleri bir yoldur ince
Bülbüle cevr eder bir gül-i gonce
Bir güzelin kendi gönlü olunca
Tenhaca odaya gelmesi vardır

Bu bir eski sözdür söylenir ezel
Dilber akçe ister dinlemez gazel
Zengince bir aşık bulsa bir güzel
Züğürdü feryada salması vardır

Katibi sabreyle ötesi yakın
Hercai gözetmez tuz ekmek hakkın
Bivefa dilbere aldanma sakın
Hemen bir yüzüne gülmesi vardır

Efendim Lütfeyle Hakk'ı Seversen

Efendim lütfeyle Hakk'ı seversen
Gel ağlatma beni eller içinde
Senin salınışın öldürür beni
Selviye benzettim dallar içinde

Ben seni seveli bir dem gülmedim
Derdim pek yeğindir ilaç bul'madım
Çok gülistan gezdim asla görmedim
Sencileyin gonca güller içinde

Efendim hışımla yüzüme bakar
Ayrılık ateşi bağrımı yakar
Gözüm yaşı durmaz çağlayıp akar
Kalmışım sultanım seller içinde

Kâtibî der imiş ah ü zar m'ola
Yar da bencileyin intizar m'ola
Acep sevdiğimden güzel var m'ola
Şu fani dünyada kullar içinde

Gönül Dürr-i Meknun Getirir Dile

Gönül dürr-i meknun getirir dile
Aşkın deryasına daldığı zaman
Gözlerimin yaşın döndürür sele
Yar bizi ferdaya saldığı zaman

Naşinin duası göklere sığmaz
Üstüne de rahmet yağmuru yağmaz
Aşkın harareti sineye sığmaz
Sevdiğimden haber geldiği zaman

Kaçınma canım dosta fedadan
Böyle haber aldım bay ü gedadan
Bize cevredenler bulur Hüda'dan
Herkes ettiğini bulduğu zaman

İy'lik eden kişi bulur selâmet
Elbette kemliğin sonu nedâmet
Aşıkın başına kopar kıyamet
Haşre, kıyamete kaldığı zaman

Kâtibî gör erkanını yolunu
Olura olmaza sunma elini,
Padişahım bu ben geda kulunu
Unutma duadan öldüğü zaman

Gurbet Ele Düştü Yolum

Gurbet ele düştü yolum
Ağlayıp gezer yürürüm
Efkar ile deli gönlüm
Dağlayıp gezer yürürüm

Oldum işimden avare
Yakarım sinemi nare
Gönlümü zülf-i dildare
Bağlayıp gezer yürürüm

Dağlar başı oldu yurdum
Günden güne artar derdim
Ben kara gözlümü gördüm
Sızlanıp gezer yürürüm

Anlatamam melalimi
Göz görmesin meralimi
Halden bilene halimi
Söyleyip gezer yürürüm

Katibi içelden camı
Mest olup geçer eyyamı
Şaşkın sel gibi müdami
Çağlayıp gezer yürürüm