SiNaN32
14-02-2009, 23:15
Sinema ve Şiir Notları: I
298. "Sözcük" bir dilin sözlüğünde hazır bulunur. Şair bu sözcükleri alır, kullanacağı yeri seçer ve oraya yerleştirir. Sözcüklerin yakın anlamlılık, karşıt anlamlılık, yakın seslilik, eş seslilik vb. olanaklarından yararlanarak; onları çatıştırarak örer dizelerini. Bazen kendisi de bir sözcük üretir ya da bir sözcüğü bozar, yeniden kurar, dönüştürür. Can Yücel (bunu daha önce bir başkası yapmadıysa o), "renk" ve "âhenk" sözcüklerinden ("rengârenk"e de bir göndermede bulunarak...) "rengâhenk"i yaratmıştır. Aynı şair "yardanbitme" der; "sevgiliden olma" ya da "uçurumda açan (çiçek)" anlamında. "Yar" sözcüğünü "uçurum" ya da "sevgili" (yâr) anlamında kullanır. Böylece "yerdenbitme" sözcüğünü de devindirir belleğimizde. "Sarıhoş" dedim bir şiirimde; "sarı", "hoş"; "serhoş-sarhoş", "hoşsarı", "hoşluğun sarılığı" anlamlarını tek bir sözcüğe doldurarak.
299. Sinemada yönetmen sözcükleri (çekimleri) hazır bulmaz; bir "çekimler kaynağı sözlüğü" yok. O, kendi sözcüğünü (çekimini), sonsuz çekim üretebilme olanağı sunan nesneler dünyasından seçip yaratmak zorunda. Başka birine ait çekimi kendi filmlerinde kullanan yönetmenler, sinema dilinin ayırdında olan gerçek ustalar. Onlar, söz konusu çekimin yerini saptarken, sözlükteki (kendisinin olmayan) sözcüğü şiirine yerleştiren şairler gibi çalışır. Bu konu üzerinde en dikkate değer çalışmayı yapan Pasolini, "Film yapmak, şair olmaktır." demiştir.
301. "Şiir, sözcüklerle resim yapmaktır." biçiminde sunulan genel geçer görüş, genel geçer bir doğru. Her dize (ne kadar soyut da olsa...) insan anlağında görsellik taşır. Sözcüklerle resim yapmak, "biçimi bozmadan nesnelerle bir görsellik kurma" anlamında kullanılmış bile olsa; soyut, kapalı, örtülü bir resim anlamını taşır. Montajla üretilmiş ya da tek çekimlik bir sahne, bir dizenin (küçük İskender, sözcükleri birleştirerek kavramsal bütün oluşturur...) karşılığı olarak düşünülebilir "sözcüklerle resim yapma" bağlamında.
302. Dili sözden ayırmak; aynaya düşen görüntüyü nesnesinden ayırmak olur.
Can Bakkotar
(Budala,14)
298. "Sözcük" bir dilin sözlüğünde hazır bulunur. Şair bu sözcükleri alır, kullanacağı yeri seçer ve oraya yerleştirir. Sözcüklerin yakın anlamlılık, karşıt anlamlılık, yakın seslilik, eş seslilik vb. olanaklarından yararlanarak; onları çatıştırarak örer dizelerini. Bazen kendisi de bir sözcük üretir ya da bir sözcüğü bozar, yeniden kurar, dönüştürür. Can Yücel (bunu daha önce bir başkası yapmadıysa o), "renk" ve "âhenk" sözcüklerinden ("rengârenk"e de bir göndermede bulunarak...) "rengâhenk"i yaratmıştır. Aynı şair "yardanbitme" der; "sevgiliden olma" ya da "uçurumda açan (çiçek)" anlamında. "Yar" sözcüğünü "uçurum" ya da "sevgili" (yâr) anlamında kullanır. Böylece "yerdenbitme" sözcüğünü de devindirir belleğimizde. "Sarıhoş" dedim bir şiirimde; "sarı", "hoş"; "serhoş-sarhoş", "hoşsarı", "hoşluğun sarılığı" anlamlarını tek bir sözcüğe doldurarak.
299. Sinemada yönetmen sözcükleri (çekimleri) hazır bulmaz; bir "çekimler kaynağı sözlüğü" yok. O, kendi sözcüğünü (çekimini), sonsuz çekim üretebilme olanağı sunan nesneler dünyasından seçip yaratmak zorunda. Başka birine ait çekimi kendi filmlerinde kullanan yönetmenler, sinema dilinin ayırdında olan gerçek ustalar. Onlar, söz konusu çekimin yerini saptarken, sözlükteki (kendisinin olmayan) sözcüğü şiirine yerleştiren şairler gibi çalışır. Bu konu üzerinde en dikkate değer çalışmayı yapan Pasolini, "Film yapmak, şair olmaktır." demiştir.
301. "Şiir, sözcüklerle resim yapmaktır." biçiminde sunulan genel geçer görüş, genel geçer bir doğru. Her dize (ne kadar soyut da olsa...) insan anlağında görsellik taşır. Sözcüklerle resim yapmak, "biçimi bozmadan nesnelerle bir görsellik kurma" anlamında kullanılmış bile olsa; soyut, kapalı, örtülü bir resim anlamını taşır. Montajla üretilmiş ya da tek çekimlik bir sahne, bir dizenin (küçük İskender, sözcükleri birleştirerek kavramsal bütün oluşturur...) karşılığı olarak düşünülebilir "sözcüklerle resim yapma" bağlamında.
302. Dili sözden ayırmak; aynaya düşen görüntüyü nesnesinden ayırmak olur.
Can Bakkotar
(Budala,14)