Yakında Ermenice haber yayını da başlayacak. Sessizlerin Umudu sloganını benimseyen kanalın gayri resmi sahibi ve Genel Yayın Yönetmeni.Yalçın Özdemir, alevi geleneğin içinde yetişti, 12 Eylül'de Mamak cezaevinde geçirdiği yılların ardından yerel yönetimlere coğrafi bilgi sistemlerini kurdu, dergiler çıkardı, fuarlar düzenledi. Bir süre ANAP'da politika yapan Özdemir, bugün Ak Parti'nin Çankaya Belediye Meclisi üyesi fakat partili olmadığını söylüyor. Alevilerin derin devlet operasyonlarında manipüle edildiğini, irtica fobisi tarafından rehin alındığını düşünüyor. Alevilerin özgürleşmesi için Kemalizmle yüzleşmesi gerektiğine inanıyor.

-Su TV'nin diğer Alevi kanallarından farkı ne?
-Su tv beş yıl önce kurulmuş, Türk halk müziği ağırlıklı Anadolu ezgilerinin ve nefeslerinin yer aldığı ve bunları büyükçe bir alevi kitlesi ile paylaştığı bir altlık oluşturmuş. Biz bunun üzerine coğrafyamızdaki yeni dönüşümle beraber Su tv'yi çok kültürlü yeni bir kanal haline getirmeye çalışıyoruz. Konsept olarak ikinci temamız da su, çevre, ekoloji ve küresel ısınma.
-Cem Tv, Dem tv, yol tv ve su tv... Şu anda yayın yapmakta olan dört alevi kanalından en fazla izlenen hangisi?
-Bunlardan en fazla izlenilir olan Su tv. Bunun sebebi Su tv muhalif bir çizgiyi benimsemiş hep. İlk çıktığı dönemlerde Kürtçe müzik klibi de yayınlamış.
-En çok izlenen kanal olduğunuzu nereden biliyorsunuz?
-Bir marketing kurdum Su tv bünyesinde. Cep telefonundan ev eşyalarına kadar doğrudan satış yapıyoruz. Aldığımız siparişlerden Alevi olmayan toplulukların da bizi izlediğini anlıyoruz. Ayrıca internet üzerinden yapılan araştırmalar var. Yayın saati kiralama yoluna giden başka doğrudan satış firmalarından edindiğimiz bilgiler de Su tv'nin daha fazla izlenilir olduğunu gösteriyor.
-Siz genel yayın yönetmeni görünmekle beraber kanalın ortaklarından biri misiniz?
-Burası bir aile şirketidir. Benim resmi olarak görevim sadece genel yayın yönetmenliğidir. Gazetecilik yapmak, özellikle alevi açılımı ve demokratik açılım gibi konularla ilgili daha özgür davranabilmek, daha bağımsız sorgular ve yargılarda bulunabilmek için hissedar olmadım
-Sizin Ak Parti Çankaya belediye meclisi üyesi olmanız dolayısıyla Su TV'nin el değiştirmesi bir Ak Parti operasyonu olarak değerlendirildi. Nedir bu işin aslı?
-Kamuoyunda böyle bir algı var. Ama Ak Parti'nin Alevi açılımı ile Su tv arasında en ufak bir bağlantı yok. Biz Su tv'yi kendi olanaklarımızla ayakta tutmaya ve yaşatmaya çalışıyoruz. Reklam, sponsorluk, klip, doğrudan satış, marketing gibi gelirlerle Su tv'yi finanse etmeye çalışıyoruz. Başka işlerimiz de var. Ben yerel yönetimlerin coğrafi bilgi sistemlerini kurarım yıllardır.
-Nasıl bir iş bu?
-Bir kentte yaşanan ada, pafta, parsel bazındaki tüm kentsel bilgilerin, bina, arazi, arsa olmak üzere bağımsız bölüm bilgilerinin ve o kentte yaşayan yurttaşların tüm bilgilerinin yer aldığı bir ortamdır kent bilgi sistemi. Dolayısıyla coğrafi bilgi sistemi uygulayan belediyeler sahadaki en ufak bir kaçağı çok kısa zamanda bulur, takip ederler.
-Sizin asıl mesleğiniz nedir?
-Ben iktisatçıyım. Rahmetli Turgut Özal'ın başta olduğu, Türkiye'de bir dönüşüm sürecinin başlangıç yıllarında yerel yönetimler cazibe alanlarından biri haline gelmişti. Yerel demokrasi kültürünü geliştirecek, yerel yöneticilerin ve o alanda yaşayan bireylerin kentlerle ilgili bilgi alabilecekleri Yerel Dünya adlı bir dergi kurmuştum. O dönemde 1700 belediye aboneydi. Daha sonra Yerel Gündem diye yerel yönetimlerin artık Türkiye'deki gündemini belirleyen değişiklikleri, alternatifleri sıraladığımız yazı dizileri, araştırmaları yayınlanan bir dergi çıkardık.
-Bir televizyonu alacak sermaye birikimini böyle mi edindiniz? -Hepsi de sermaye birikimine olanak tanıyor bunların. Çünkü tam 30 yıl oldu. 30 yıl boyunca 650 civarında belediyenin bilgisayar sistemi ve 150 belediyenin coğrafi bilgi sistemini kurduk. Bunun haricinde yerel yönetimlerin iş makineleri, teknoloji kullanımları konusunda çalışmalarını yaptım. Yerel yönetimlerle ilgili ilk fuarlar benim düzenlediğim fuarlardır Ankara'da. O sıralar fuarcılık da çok gelişmemişti. Sanayi Ticaret Bakanlığı'nın bahçesinde yapılırdı fuarlar. Biz yerel yönetimler alanında ulusal düzeyde kongre organizasyonları yaptık. Bunlar hep derginin üzerinde inşa edilen yapılardı. Bir de bunun haricinde o kongrelerin içerisinde yerel yönetimlerde ileri teknoloji kullanımı, kentleşme konulu ve bu kentleşme altlığına imkan sağlayabilecek kent mobilyaları gibi kentsel fuarlar da düzenledik. Dolayısıyla o sermaye birikimi ta oradan geliyor.


-Peki niye şimdi televizyonculuğa giriştiniz?
-Birincisi Alevi kökenliyim. Coğrafyamızda bir dönüşüm yaşanıyor. Bu dönüşümün içerisinde devlet perspektifli bakış açılarından uzak bir Alevi kanalının olmasına ihtiyaç vardı. Hatta sadece Alevi televizyon kanalı değil, çok kültürlü bir televizyon kanalının oluşması gerekiyordu. Mezhepsel yapıları idameye ve geliştirmeye yönelik bir yayıncılığın doğru olmadığını görüyoruz. Bizim derdimiz yaşadığımız coğrafyadaki etnik grupları kaşımak değil. Bizim coğrafyamızda demokrasi yeni üretilmeye başlanıyor. Yani Türkiye Cumhuriyeti kendine özgü olan demokrasi modelinden çıkıp evrensel standartlara uygun bir demokrasi üretimini toplumun en geniş katılımı ile yeni sağlamaya başlıyor. Bu Ak Parti'ye tesadüf eden bir dönemdir. Biz de bütün bunları göz önünde bulundurup coğrafyamızda yaşayan Kürtlere Kürtçe haberler üretiyoruz. Her akşam saat 7:30'da Kürtçe ana haber sunuyoruz.
-Ama özel tvlere bunun izni yeni çıktı.
-TRT Şeş hangi izinle yapıyordu, biz de aynı izinle yapıyoruz. TRT Şeş'in de kuruluşunda bir yasallık söz konusu değildir. Ama bazen pratik yasaların önüne geçer. O nedenle daha iki gün önce çıkmasına rağmen biz bir ay önce Kürtçe ana haber sunarak başladık. İki hafta içerisinde de Ermenice haberler sunacağız. Bu coğrafyamızda yaşayan birçok kültürün, folklorik değerlerin yemek tatlarından dillerine kadar çok dilliliği de benimseyen bir yayıncılığı çok kültürlülük içerisinde eritmeye çalışacağız. Su tv'nin çok kültürlü yayını benimsemesindeki amaç coğrafyadaki farklı kültürlerin birbirini ötekileştirmesine neden olan birçok önyargıyı kaldırabilecek altlığı değişik program formatlarıyla en geniş anlamda izleyici kitlelerine sunabilmek.
-Sizin Kurtuluş örgütü üyesi olarak Mamak Cezaevinde geçirdiğiniz yıllara gelelim. Suçunuz neydi?
- Türkiye'de hak ve eşitlik propagandası yapmak, bağımsız Türkiye sloganı atmak, duvarlara yazı yazmak, o dönem her insanın içinde bulunduğu ister gönüllü, ister gönülsüz bulunduğu bir süreçti. Mamaklı yıllar Türkiye'de sadece öğrenci olayları olarak algılanılan bir süreç olarak Türkiye'nin önüne kona geldi bugüne kadar. Ben de o sırada öğrenciydim. Oradan Mamak'a götürüldüm, iki buçuk yıl yattım. Daha sonra da memnu haklarımızın iadesini aldık mahkeme kararı ile.
-Mamak yılları size devletle ilgili ne öğretti?
-Cezaevindeki çok önemli gözlemlerimden bir, Mamak'taki tutukluların yüzde 75'i alevi kökenliydi. Aleviler daha çok muhalif çizgiyi benimseyen, Türkiye'de olan biten haksızlıklara karşı mücadele veren, tepkilerini dile getiren bir topluluktu o yıllarda. Özellikle de genç kuşak açısından söylüyorum. Orta yaş kuşağı Alevilerde böyle bir davranış refleksini görmek mümkün değildi. Zihinlerinde vardı ama pratik olarak bu eylemlere dökülmüyordu.
İkinci gözlemim aleviler manipüle ediliyorlardı.
-Nasıl?
-Emperyal güçlerin Türkiye üzerinde farklı düzenleri ve farklı oyunları vardı. Ali sevgisi Alevilerin içinde ne kadar yoğunsa Mustafa Kemal sevgisi de o kadar yoğun bir sevgidir. Ama Mustafa Kemal sevgisi üzerinden Aleviler rehin alınmışlardır Bonapart cumhuriyeti tarafından.
-Bonapart cumhuriyeti derken?
-Bağışlayın ben bu cumhuriyeti Bonapart cumhuriyeti olarak tarif ediyorum. Çünkü demokrasi kültürünü üretememiş, kurumlarını demokratikleştirememiş bir cumhuriyetin Bonapart cumhuriyetinden çok farklı olmasını beklemek mümkün değil. Yani bunu şöyle tarif edebiliriz, orduya hakimsen iktidar senindir. Aleviler Osmanlıdan gördükleri zulümle birlikte Yavuz Sultan Selim'den taa günümüze cumhuriyetin kuruluş yıllarına kadar gelinen süreçte Mustafa Kemal'e ve onun kuracağı cumhuriyete bağlılık göstermişlerdir.
-Peki ama Kemalist cumhuriyet değil miydi onları içeri tıkan?
-Zaten manipülasyon da orada başlıyor.
-Niye uyanamadılar?
-Uyanamamalarının sebebi, Alevi önderler Türkiye'de derin devlet menşeli politikaların içinden beslendi. Nitekim sadece bugün Ergenekon diye adlandırılan yapı değil, onun öncesinde Susurluk vakası bunun önemli parçalardan biridir. Ama halen çözülememiştir. Eski bir emniyet genel müdür yardımcısı olan Hüseyin Kocadağ Susurluk'taki kazada arabanın içerisinden çıkmıştır. O da Aleviydi.
-Suça bulaşmış birinin mezhebi neden bu kadar önemli? Nolmuş yani, diğerleri de sünniydi -Önemli çünkü Alevilerin polis, mit görevlisi olmamak gibi refleksleri vardı.Günümüzde görüyoruz ki bu reflekslerin çok önemi kalmamış. Aleviler her geçen gün durmadan yeni manipülasyonlarla karşı karşıyalar. Alevilerin ilk defa derin devletle ilişkilere bulaştığını Susurluk'ta görüyoruz.


-Ondan önce Maraş var, Çorum var, Sivas var
-Çorum olaylarında Aleviler ön planda olmuşlardı ve zarar görmüşlerdi. Sivas'ta Madımak'ta yakılmışlardır, zarar görmüşlerdir. Maraş ve Gazi mahallesi olaylarında aynı süreç yaşanmıştır. Yani Aleviler Mustafa Kemal üzerinden güvendikleri bir cumhuriyetin derin odakları tarafından mütemadiyen kullanılmış ve manipüle edilmişlerdir. Hala da kullanılmaya devam edilmektedir.
-Pardon, yakılanlar, zarar görenler Alevi, nasıl manipüle ediliyorlar?
-Alevilerin irticaa karşıtı tepkileri malumdur. Hedefi irticaa olarak gösterirseniz manipüle etmiş olursunuz. Bu yaşanan olayları tek tek değerlendirdiğimizde aslında Madımak'ta da derin güçler vardır, Gazi olaylarında da, Maraş'ta da derin güçler vardır. Türkiye'de Alevilerin bulaştırıldığı, Alevilerin zulüm gördüğü her eylemin içerisinde mütemadiyen derin güçler vardır. Bütün bu derin güçler bu coğrafyada Alevilerin oylarını ipotek altına almışlardır. Alevileri rehin almışlardır. Bütün bu olaylar zamanında ya CHP ya da SHP iktidardadır.
-Alevi önderlerin rolü nedir burada?
-Aleviler adına önderlik yaptığını zanneden bireylerin aslında demokrasi kültürünü içselleştiremediklerinden, yaşadıkları coğrafyayı kavrayamamaktan kaynaklanıyor bunlar. Bu Alevi açılımı toplantılarında dikkatimi çeken, Türkiye'de etnik altlık oluşturma modeli bir hayli revaçta bir iş olmaya başladı. Mesela bazı Alevi liderleri Türkmen Aleviliği gibi bir şey uydurmaya başladılar. Oysa Aleviliğin herhangi bir etnik dokusu yoktur. Bir kişi kendisini Alevi olarak tanımlıyorsa, bir Ali bağlılığı varsa, aileden, kökenden gelen bir geleneksel dokusu varsa bunu Kürt- Türk Aleviliği gibi ayrıştırmak bu coğrafyada ikinci bir kanın akıtılmasına sebep olmaktır. Aleviler bu tür provokasyonlara zaman zaman düşürüldüler. Alevileri hep irticaya karşı korkuttular. Bu nedenle CHP Alevilerin taşeronu oldu.
-Burada bireysel aklın devreye girmemesini nasıl açıklıyorsunuz? Yani bir dedeye bağlı olma yahut kendini koruma adına bir getto halinde yaşamanın da bir rolü var mıdır? Yani aleviler böyle kitle halinde kim nereye parmağını uzattıysa oraya mı dönerler?
-Alevilerde geleneksel olarak dedeye veya başka bir yere yönlendirme söz konusu değildir. Her kim ki Alevi toplulukları en fazla biz temsil ediyoruz derler, doğru söylemezler. Özellikle günümüzdeki Aleviler hiçbir surette birilerinin işareti üzerine reflekslerini geliştirmezler. Ancak irtica üzerinden yaratılan korku Alevilerin en temel reflekslerinden biridir. Aleviler ötekileştirildikleri bu coğrafyada başkalarını ötekileştirmek gibi bir çabanın içine itiliyorlar. Oysa Aleviler bu coğrafyada hep ötekiydi. Henüz aleviler beriki haline gelmiş değildir Anadolu tabiriyle. Aleviler Mustafa Kemal sevgisine rağmen Kemalist bir sürecin içerisinde rehin alınmışlardır ve bu rehinlikleri de devam etmektedir. Aleviler özgür davranamıyorlar. Alevilerin özgürleşmesi Kemalist süreçten sıyrılmalarıyla mümkündür.
-Sizin bu görüşleriniz Alevi camiasında nasıl karşılanıyor?
-Bunları Alevi Çalıştayı'nda dile getirdiğimizde önemli miktarda Alevi örgütü bunların hepsine katıldığını söylemişti, Cem Vakfı hariç. Tabii Cem Vakfı bağlantıları olan başka dernekler de var. Aslında Aleviler solu desteklediklerini zannedip yıllarca sağa oy vermişlerdir.
-Üretilen bu "Şeriat gelecek bizi kesecek" korkusu iyi iş görmüş.
-Tabii yani Türkiye'de cumhuriyetin yarattığı değişik fobiler var. Bir dönem soğuk savaş yıllarında komünizm gelecek korkusu uyduruldu. Toplumun değişik kesim ve katmanları, değişik ideolojik kalıplar yanında saf tuttular. 1980 sonrasından itibaren de bir irtica fobisi yaratıldı. Bir irtica korkusu ile toplumun değişik kesim ve katmanları saf tutmaya başladılar. Alevilerin oyları, irtica gelecek korkusu üzerinden CHP'ye aktarıldı.
-Bugünkü protesto eylemlerine bakılırsa durum değişiyor. İlla Onur Öymen'in dilinin sürçmesi mi gerekiyordu bütün bunları anlayabilmek için? -Ben dilinin sürçtüğü kanaatinde değilim. Son derece bilinçli bir çabaydı. Alevilerin korkusu sadece irtica korkusundan kaynaklanmaz. Bu ülkede Alevilerin başına gelen tarihi olayları sadece Dersim'de başlatmak gibi bir gelenekleri var. Aslında öyle değildir. 1500'deki Çaldıran savaşı yani Şah İsmail ile Yavuz Sultan Selim arasındaki kavgadan günümüze kadar devam eden bin yıllık sürecin ürünüdür korku. Ama bu sadece Osmanlı döneminden kaynaklanıp bugüne gelmez. Daha cumhuriyetin kurulmadığı yıllarda bir Koçgiri katliamı vardır ki Koçgiri benim sülalemdir.

-Neresidir orası?
-Sivas İmranlı yöresi. Erzincan Refahiye,zara Sivas belli bir kısmını içine alan bir interlandın içinde yaşar Koçgiri aşireti. Koçgiri 16aşiretin ortak adı. Lideri Haydar ağa ve Alişan beydir. Zara'da asılmışlardır 1918-21 arasında. Alişan beyler bizim dedelerimiz olur. Sivas'ın İmranlı yöresi yüzde 90'ı Kürt alevidir. Ama tabii mütemadiyen siz Türksünüz gibi de bir söylem tutturuluyor. Hem Osmanlı'da hem cumhuriyetin demokrasi üretemediği yıllarında, Mustafa Kemal'li yıllar dahil ve Mustafa Kemal sonrasında İnönü ikinci ittihat ve terakkiyi muhafaza edip devlette kurumsallaştırmış hale getirdikten sonraki süreçte de korkular değişik dönemlerde değişik kıyafetler giyerek alevi toplumunun karşısına çıkmıştır. Ama en temel korkuları bir defa can korkularıdır. Aleviler Koçgiri sonrasında Dersim'de aynı vaka ile karşılaşmışlardır. Sivas madımak'ta aynı vaka ile karşılaşmışlardır. Türkiye cumhuriyetinin demokrasi üretemeyen yılları mütemadiyen Alevileri manipüle etmiştir.
-Yani sistem onları eziyor. Kimliklerini dahi dile getirmeleri yasak. Ama yine de sistem yanlısı ve sistemin içinde oyuncaklar, öyle mi? Siz Alevilere kör mü diyorsunuz yani?
-Evet kör edilmiş durumdalar zaten. Fakat sadece can korkusundan, şeriat korkusundan değil.
Mustafa kemal üzerinden cumhuriyete olan kurdukları bir gönül bağlılıkları var.

Cem evlerini, Alevileri kontrol altına almak için kurdurdular


-Ama Atatürk sağdı Aleviler Dersim'de katledilirken.
-Mustafa Kemal 1931'den sonra çok fazla toplum içerisinde inisiyatif kullanabilir halde değil. İsmet İnönü de, Mustafa Kemal de 1927'de biliyorsunuz fiili olarak askerliklerini bırakmışlar, emekliye ayrılmışlardır. Yani TBMM içinde ikisi de milletvekili iken, birisi cumhurbaşkanı birisi başbakan olduğu dönemde rütbeleriyle varlar, siyasi kimlikleri ile değil. 1937-38 Dersim isyanının bastırılma biçiminden Atatürk'ün birebir sorumlu olduğunu düşünmüyorum. Her ne kadar Celal Bayar Başbakan olsa da arka planda İnönü'yü görürüz. Bugünkü Kemalistlerin de Mustafa Kemal adına yaptıkları bir sürü faaliyet var. Bunu belli toplum kesimlerini Mustafa Kemal sevgisi üzerinden ipotek altına alarak yapıyorlar. Yani giydirilmiş sevgileri kullanarak yapıyorlar. Ama fiili dönem, İnönü'nün başbakan olduğu yıllardır. Bizim coğrafyamızda Ermeniler katliama uğradı denilir. Bence sadece Ermeniler değil, Kürtler hatta Kürt Aleviler özellikle katliama uğramışlardır.
-Bütün bunları kimin yaptığını düşündü Aleviler?
-Bütün bunları dış güçlerin yaptığına inandırıldılar. Sonra da irticanın yaptırdığına inandırıldılar. Yani Türkiye'de aslında devlet tekti. Tek bir millet yaratılmaya çalışıldı. Ondan gayri herkes ötekiydi. Bonapart cumhuriyeti Türkiye'de herkesi ötekileştirildi. Aleviler tek başına inançlarından dolayı yok edilmekle karşı karşıya bir topluluk değil. Bu ülkenin Sünni, İslam perspektifine inanan toplulukları da inançlarından dolayı büyük zulüm gördüler. Dünyanın hangi demokratik ülkesinde Diyanet işleri gibi bir kurum var? Türkiye'de var ama. Devlet siz buna inanacaksınız diye yol gösterdi. Olmayan bir şey icat etti. Bir yanıyla Bolşevizme karşı çıkan cumhuriyet, aslında kızıl orduya benzer bir Genelkurmay üretti. Birbirine çok benzer yapıları aslında. Bizde adı sosyalizm değildir ama olmayan bir sosyalizm vardır. Ona nasyonel sosyalizm demek daha doğrudur. Cumhuriyet 1945'te Hitler dünyayı keserken hiçbir tepki göstermemiştir. Uzlaşma yoluna gitmiştir. Oysa bir ülkenin insanlarını hür ve özgür kılan şey evrensel dünyada yaşanılan insanlığın katline yönelik çaba ve faaliyetler ki bunların en başında alman faşizmi gelir, Hitler faşizmine karşı tüm dünya direnirken Türkiye neredeydi. Türkiye'nin kimlik bunalımı yaşama sebeplerinden bir tanesi de kendi içine dönük, o çok tarif edilen milli misak sınırları içerisinde çok kapalı bir yaşam sürmesinden, dünyayı görmemesinden kaynaklanmıştır. Gözü açılmamıştır değişik toplum kesimlerinin.
-Sadece kör olan Aleviler değildi yani.
-Tabii ki değil. Devlet ötekileştirmiştir her kesimi. O ötekileştirme üzerinden de müthiş bir asimilasyon devam etmektedir. Çok somut bir örnek verelim. Bakın 1992'li yıllarda cem evleri hortlatıldı.
-Kim hortlattı? -Devlet. Bir Kürt meselesi var, altından kalkamıyoruz, bir de aleviler Kürtlerin peşine takılırsa yandı gülüm keten helvası deyip alelacele cem evleri hortlatıldı bu ülkede. Cem, Alevilikte kurumsal bir yapıdır ama cemevi diye kurumsal bir yapı yoktur. Aleviler de bunun kendileri için iyi bir şey olduğunu düşündüler. Cumhuriyet bizi hatırlamaya başladı, bize değer vermeye başladı dediler. Aslında bir oyunun içine çekildiler. Gazi olayları bunun çok somut örneklerinden birisi. Nitekim hep cemevleri merkez alınıp bu tür olaylar peydahlanmıştır.

Alevilerin, "cemevleri resmen ibadethane kabul edilsin" talebi devam ediyor.

-Hala bu yanlışı görmüyorlar. Evangelizmin yüzyıllık bir projesi vardır. Anadolu'da İslamı Aleviler üzerinden Protestanlaştırmaktır bu proje. Bu proje gerçekleşir gerçekleşmez bilemem. Aleviler üzerinden islamı Protestanlaştırma düşüncesine karşılık bulan Avrupa'da bazı Alevi örgütlenmeleri ile karşı karşıya kalırız. Nitekim bunlar Alevilik İslamın dışında bir yapıdır derler. Alisiz Alevilik gibi tezler ortaya sürerler. Dolayısıyla Alevilerin önemli bir kısmı da buna inanmaya başlamıştır.
-İslamın Protestanlaştırılması nasıl oluyor?
-Anadolu coğrafyasının ağırlıklı inanç dokusu İslami perspektiftedir. Anadolu'daki İslam inanışının içerisinde bir yığın mezhepsel yapı çıkmıştır. Hazreti Muhammed'in yaşadığı yıllar itibari ile değil ama daha sonraki süreç bir iktidar mücadelesine dönüşmüştür. Ben Hazreti Ali'nin yaşadığı süreçte, Hazreti Ebubekir, Hazreti Osman, Hazreti Ömer'le kıyasıya bir kavgalarının olduğunu da düşünmüyorum. Ama ondan sonra Şah İsmail ve Yavuz Sultan Selim ile başlayan kavgayla birlikte mezhepsel dokuların Anadolu'da hortlatıldığına inanırım.
-Bir Alevinin, Ebubekir ve Osman'ın adını hazreti kelimesiyle beraber telaffuz ettiğini ilk defa işitiyorum.
-İşte Aleviler hep farklı bir şeylere inandırıldıkları için, bir taraf kötü, tu kakadır. Onun için Alevilerin günlük konuşma dillerine ya da yaşam ritüellerine yerleştirmeye başlamıştır. Türkiye Cumhuriyeti bir Alevi açılımı perspektifini önüne koyup toplumun tüm kesimlerini barıştırmak, bir arada yaşama, ortak kültürünü geliştirmek için iyi bir çaba, başlamıştır. Ama yanlış yerden başlamıştır.
-Alevi iftarından.
-Alevilerde iftar diye bir gelenek yoktur. Belki simgesel olarak bunu öngördüler ama doğru bir simge değildi. Tüm alevi dünyaya cephe aldırdılar bu açıdan. Biraz da Reha Çamuroğlu'nun iyi niyetli çabalarına rağmen Alevileri kendi üzerinden yönlendirme gibi bir yanlışla alevi açılımı biraz eksik güdük başladı. Cumhuriyet mitingleri mesela, dikkatinizi çekti mi bilmiyorum mitinglerdeki kitlenin yüzde 50'si Alevilerdir. O doldur boşalt mitingleri. Hâlbuki Alevilerde iftar geleneği olmadığı gibi toplu iftar geleneği hiç yoktur. Bu ülkenin Sünni Müslümanlarında da böyle bir gelenek yoktur. İnsanlar birbirlerinin evine iftara giderlerdi ama kendi iç dünyalarına yönelik yaşarlardı. Böyle düğün salonları, büyük otellerde toplanmazlardı
-Ama o zaman düğün salonları da yoktu. Bu tamamen şehirleşmeye bağlı bir şey değil mi?
-Mutlaka kentleşme ile beraber çıkıyor karşımıza ama İslamda insan bütün ibadetini kendi iç dünyasında yaşar. Dışa, ifşata yönelik şeyler yaşamaz. Bu ülkenin mütedeyyin, entelektüel altlığı olan birçok müslümanı, kentli insanı da hep böyle yaşamıştır. Ben Ankara'dan bilirim böyle insanları. Yardım ederler, zekat verirler ama konuşmazlar, dillendirmezler. Biz şu yardımı yaptık falan demezler. Yani İslami inanç içerisinde olan kentli mütedeyyinler de dönüşmeye başladılar. Bu dönüşüm köklü bir dönüşüm değil. Ama böyle siyasetin bunu kullanmaya başladığı süreç son otuz yıldır. 12 Eylül birebir sol yapı inşa etti. Darbeci soldur o. Sol diye bir kavram var ama bizim coğrafyamızdaki bireyler ve ideolojileri o sol kavramı ile örtüşmezler.
-Alevilerin laik Türkiye'nin teminatı olarak kodlanması da bir proje miydi?
-Aslında bir projeydi ama Aleviler buna gönüllü olarak inandılar. İnandırıldılar. Bu yönde de kullanıldılar. Hala da kullanılmaya devam ediyorlar.
-Cemevinin ibadethane olarak kabulüne niye karşısınız?
-Bugünkü kentleşme ile insanlar yaşadıkları köylerinden, yurtlarından, ocaklarından göç etmişler. Kentleşme ile birlikte aleviler cem törenlerini yaşayabilecekleri, birbirleri ile iletişebilecekleri mekânlara ihtiyaç duydular. Ama bu ihtiyaç Alevilerden daha çok devletin buna önayak olmasıyla oluştu.
-Kontrol altında tutabilmek için mi? -Tabii tabii, Alevileri bir merkezde kontrol altına almak, bir merkezden gözetlemek için yaptılar. Şimdi alevi bir bireyim ama ben cemevi diye bir yapı görmedim. 50 yaşına giriyorum neredeyse cemevi diye bir kültür tanımadım ben. Böyle bir şey de yoktu. Ve günümüzde cemevleri Alevilerin iletişebilecekleri, kendi geleneksel yaşam biçimlerini, törenlerini yapabilecekleri yerler olarak algılayabiliriz. Ama geleneksel dokunuzda, tarihsel kodlarınızda böyle bir şey yok. Ama sonradan bir şey icat edildi. Protestanlaştırmanın bir parçasıydı. Avrupa başta olmak üzere de buna çanak tutmaya devam ediyorlar. Cemevleri günümüzde artık Alevilerin vazgeçilmez yerleri halini almıştır. Ama cemevleri bir ibadethane değildir. Bu talep yanlıştır. Cem kültür evleri diye adlandırıyorum ben onu. Kültür Bakanlığı bünyesinde çözülmelidir



-O zaman büyük tepki görüyorsunuzdur diğer Alevi gruplardan.
-Kişisel tepkiler olabilir, gayet doğal. Çünkü uygun adım marşla yürüyor çoğu ya da yürütülmeye çalışılıyorlar. Önlerine bir şey konuyor işte bu biziz deniyor. O bize inandırılıyorlar. Ama her Alevi kendi ile yüzleştiğinde şunu görecektir, cemevleri Alevilerin iletişmek için ihtiyaç duydukları mekânlardır. Ancak cem evleri ibadethane değildir. Cem evlerini ibadethane gibi algıladığınız zaman başka bir şeye kapı aralarsınız. Bunun tarihsel dinamikleri böyledir. Şimdi yeniden İslamı yorumlayamayacağımıza göre, yeniden bu coğrafyada yeni bir İslam modeli üretmeyeceğimize göre, değil mi dört tane kitap inmiş. Bu dört kitaptan bir tanesi Müslümanlara indiğine göre yani bu coğrafyadaki inanan bireylere indiğine göre ve bu da benimsendiğine göre biz niye benimsedik gibi bir şeyi sorgulayacak durumda değiliz. Önümüze bir şeyler gelmiş. Biz doğarken anne babamızı seçmek gibi bir yeteneğe sahip değiliz. YARIN: Öymen hayırlı bir iş yaptı!


Kaynak: Zaman