|
Üye
Ettiği Teşekkür: 0
Aldığı Teşekkür 0
|
Tecrübe Puanı: 0
Rep Puanı: 0
Rep Derecesi : 
Level: 8 [ ]
Paylaşım: 0 / 197
Güç: 32 / 792
Tecrübe: 89%
|
|
psikoloji sorunluları[ruh hastalıkları]..
PSİKOLOJİK SORUNLAR
Yaşamın sonbaharında, doğal yaşlılık süreciyle birlikte ortaya çıkan fizyolojik sorunlar yanında ruhsal sorunlarda da artış gözlenir. Bu sorunlar çoğunlukla; uyku bozuklukları, öğrenme ve hatırlama güçlüğü, depresyon, anksiyete, performans kaybı, kişilik değişikliği, alınganlık ve bunama gibi hastalıklar olarak karşımıza çıkar. Ancak demans, alzheimer, parkinson gibi fiziksel ve zihinsel performansın zayıfladığı, hastalığın ileri evrelerinde başkalarından yardım almadan en basit yaşamsal işlerin bile yapılamadığı hastalıklar daha yoğun ruhsal sorunların oluşmasına neden olur ki; bunlar hem yaşlı hem de aile bireyleri ve yakınları için yaşamı zorlaştıran etkenlerdir.
İster Alzheimer, ister başka nedenlerden kaynaklanan bunamanın (demans) başlangıç evresinde küçük çaplı unutkanlıklar dışında çarpıcı belirtiler bulunmayabilir. Bu belirtileri hasta ustalıkla gizleyip, çeşitli bahanelere bağlayabilir. Bu nedenle yakın aile bireyleri bu küçük unutkanlıkları yaşlılık belirtileri olarak algılayarak önemsemeyebilirler. Hasta, unutkanlığın yolaçtığı sorunları kendi yöntemleriyle ve çoğunlukla da kaçınma ile halletmeye çalışır ancak bu yitimler hastayı mutsuz ederek endişelenmesine neden olur. Neşesizlik, huzursuzluk, uyku düzensizliği, içe kapanma gibi belirtiler ortaya çıkar.
Hastalığın orta evresinde, unutkanlık iyice belirginleşir. Bu süreçte yakın çevresindekiler de değişimin farkına varmaya başlarlar. Hasta aynı soruları tekrar tekrar sormaya başlar. Günlük yaşamında kolaylıkla yaptığı küçük işleri bile başaramaz. Kendi evi de dahil çok iyi bildiği, sıklıkla gittiği yerlere bile nasıl ulaşacağını bilemez hale gelir. Basit aletleri bile kullanamadığı, ya da bir iş yaparken hemen unuttuğu için kazalara neden olabilir. Yakınlarını bile tanımakta güçlük çekebilir, sorumluluklarını yerine getiremez, basit aletleri kullanamaz olup küçük kazalara neden olabilir. Bazen anlamakta güçlük çektiği, bazen de çok iyi anlasa bile kısa zamanda unuttuğu için onu herhangi bir konuda ikna etmek güçleşir. Kuşkulu olma, alınganlık ve cimrilik belirginleşir. Neşesizlik, huzursuzluk, uyku düzensizliği sorunları bu dönemde artar. Üzüntü, sıkıntı gibi duyguların yerini öfke, kızgınlık gibi duygular alır.
Bu evrede diğer hastalık belirtilerine depresyon da eşlik etmeye başlayabilir. Depresif oldukları için üzgün, keyifsiz veya kederli olabilirler. Depresyon belirtileri ile kendi başlarına başetmeleri olanaksızdır. Genel olarak yakınlarının onları bu keyifsiz durumlarından çıkarmak için yaptıkları uyarılar, onları daha da olumsuz yönde etkileyebilir. Bazen onları neşelendirmeye çalışmak, onlarda “beni kimse anlamıyor” duygusunun oluşmasına neden olabilir. Depresyon hastalarının her zaman kendilerine zarar verme olasılığı vardır. Bir Alzheimer hastasının intihar planı yapması zor olmakla birlikte; onların, kendilerine zarar verme olasılığına karşı yakınları her zaman uyanık olmalı, intihara dair konuşma ve yorumları her zaman ciddiye almalıdırlar. Depresyondaki kişiler, yaşadıkları keder ve mutsuzluktan kurtulmak için alkol veya madde kullanmaya da eğilimli olabilirler.
Alkol veya madde kullanımı, demans hastasının işlevlerini yerine getirmesini iyice güçleştirir. Demans hastaları sağlıklı insanlara nazaran alkolden çok daha fazla etkilenebilirler. Bir kadeh içki bile onların işlevlerini kötü yönde etkileyebilir. Alkol ve madde kullanımı onlarda beslenme bozukluğuna neden olabilir. Yalnız yaşayan ve daha önce alkol veya madde kullanımı olan kişilerde bu olasılığa karşı daha dikkatli olunmalıdır. İnatçı ve saldırgan tutuma sahip hastalar, bu tutumlarını beslenme alışkanlıkları ile birlikte tüm davranışlarına yansıtabilir, yakınları için çok güç durumlar yaratabilir, onların bakımını denetim altında tutmakta çeşitli güçlükler çekebilirler.
Daha ileri evrede hastanın tüm işlevlerinde ciddi kayıplar oluşur, belleği tamamen bozulmuştur. Hasta, konuşmak, yürümek, yemek yemek ve kişisel bakımını yapmakta güçlük çeker. Aşırı hareketlilik, uyumsuz ve saldırgan davranışlar gösterebileceği gibi aşırı hareketsiz de olabilir. Sürekli yatmak istediği için giderek yatağa bağlı bir hale gelebilir.
Demans hastaları bazen anlaşılmaz biçimde öfkelenebilirler. Verilen bakıma tepki gösterebilir, eşyaları kırıp dökebilir, bağırır ve suçlamalarda bulunabilir. Yoğun kuşkuları nedeniyle, çok değersiz eşyalarını bile çalınacağı kuşkusuyla saklar, sakladığı yeri unutup, çalındığını düşündüğü için çevrelerindeki suçlayabilir, bu kaygı ile polis bile çağırabilirler. Gerçekte olmayan şeyleri duyabilir, görebilir, koklayabilirler. Bu halisünasyonlar bazen onları korkuturken bazen de hoşlarına gittiği için ısrarlı bir şekilde tekrarlanabilir.
Kendileri içinde bulundukları durumun farkında olmadıkları gibi davranışlarının neden ve sonuçları konusunda da bilinçsizdirler. Bu durum yakınlarına önemli sorumluluklar yükler. Onları olası tehlikelerden korumak ve mevcut durumun daha kötüye gitmesini engelleyebilmek için hastanın takibini yapan doktoruyla işbirliğine gidilmeli, hastalığın özelliği, belirtileri ve seyri konusunda bilgi edinmeli, gerektiğinde psikiyatrist, nörolog ve psikologlara başvurularak destek alınmalıdır.
Çıkış yolu bulmakta zorlandığımız noktalarda bir uzman desteği almak işimizi kolaylaştırabilir...
|
Normal
