Katı Ve Sıvılarda Bağlar

Gaz fazında bağlar konusunda bir molekülün içindeki çekim kuvvetlerini, bağları öğrendik. Bu konuda ise, sıvı ve katı fazdaki iki molekül arasındaki çekim kuvvetini ve buna bağlı olarak maddenin bazı fiziksel özelliklerindeki değişimleri (erime noktası, kaynama noktası, sertlik , iletkenlik, çözünürlük) öğreneceğiz. Moleküller arası çekim kuvvetleri, molekül içi çekim kuvvetlerinden daha zayıftır.

Dipol Dipol Kuvveti

Polar moleküllerin ucu kısmen pozitif yüklü, diğer ucu ise negatif yüklüdür. Bu moleküllerde zıt yüklü iki kutup vardır. (dipol=iki kutup) Bir molekülün negatif ucu diğer molekülün pozitif ucu tarafından çekilir. Bu çekim kuvvetine dipol-dipol kuvveti denir.
Moleküller arası çekim kuvvetleri, molekül içi çekim kuvvetlerinden daha zayıftır.

HCl molekülünde H ve Cl atomları oldukça kuvvetli kovalent bağ tarafından bir arada tutulurken, moleküller daha zayıf dipol-dipol kuvvetleri tarafından çekilir.

Van Der Waals Bağları

Katı ve sıvı fazdaki apolar moleküller arasında da çekim kuvvetleri vardır. Bu çekim kuvvetlerine VAN DER WAALS kuvvetleri denir. Bu kuvvetler moleküldeki elektronların hareketinden doğmaktadır. Bir moleküldeki elektronların hareketi diğer moleküldeki elektronların hareketini etkiler. Sonuçta apolar molekül de aynen polar molekülde olduğu gibi bir dipolluk kazanır. Bu geçiçi bir durumdur. Fakat, molekül de oluşan dipol, etki ile elektriklenme sonucu komşu molekülü de dipol durumuna sokar. Bu durum böylece diğer
molekülleri de etkiler.

Apolar moleküller de oluşan bu geçici dipolller birbirlerini çekerler ve Van Der Vaals kuvvetlerini doğurur. Van Der Waals kuvvetleri dipol-dipol kuvvetlerinden daha zayıftır. Bu nedenle apolar molekülün kaynama noktası, polar molekülün kaynama noktasından daha düşüktür. Apolar moleküller arasında sadece Van Der Waals kuvvetleri vardır. Polar
moleküllerde ise dipol-dipol çeki kuvvetlerinin yanında Van Der Waals kuvvetleri de vardır.

Van Der Waals kuvvetlerinin şiddeti üç faktöre bağlıdır.

a) elektron sayısı: elektron sayısı fazla olan moleküller arasında moleküller arasındaki
Van Der Waals kuvvetleri daha büyüktür.

b) Molekül büyüklüğü: büyük bir molekülün yüzeyi de geniş olacağından Van Der
Waals kuvvetlerinin şiddeti de büyük olacaktır.

c) Aynı elementlerin oluşturdukları atom sayısı arttıkça Van Der Waals kuvvetlerinin
şiddeti de artmaktadır. Örneğin C3H8’in erime noktası C2H6’nın erime noktasından daha yüksektir. Ayrıca aynı elementlerin aynı sayıda atom içeren moleküllerinden simetrik yapıya sahip olanlar daha düşük şiddette Van Der Waals kuvvetlerinin etkisi altındadır.