YER KÜRENİN YAPISI

Yer kürenin yapısını araştıran bilim dalına yer bilimi(jeoloji),uzayı araştıran bilim dalına da gök bilimi denir.

Dünyanın şekli hakkında bilim adamları birçok araştırma yapmışlardır.Ay'dan ve uzaydan Dünyanın fotoğraflarını çeken bilim adamları,Dünyanın küre biçiminde olduğunu kanıtlamışlardır.

Yer küre bilindiği kadar, üzerinde canlı yaşayan tek gezegendir.Beş katmandan oluşur.Bu katmanlar sırası ile hava katmanı(atmosfer), su katmanı(hıdrosfer), yer kabuğu katmanı(litosfer), magma katmanı(pirosfer) ve çekirdek katmanı(barisfer)dir.Şekilde yer kürenin katmanları görülmektedir.

1.HAVA KÜRE:
Hava küre, yerkürenin etrafını saran ve onunla birlikte dönen gaz katmanıdır.Hava kürenin kalınlığı yaklaşık 900 ile 1000 km olarak kabul edilmektedir.Hava küre, yeryüzünden çıkıldıkça sıcaklık farklılıklarına göre, değişik özellikler gösteren tabakalardan oluşmuştur.Yeryüzünden itibaren bu tabakalar sırası ile troposfer,stratosfer,mezosfer ve termosfer olarak isimlendirilir.


2.SU KÜRE:
Yerkürenin yaklaşık dörtte üçü sularla kaplıdır.Denizler , göller,akar sular ve yer altı suları; yer kürenin su katmanını oluştururlar.

Topraktani akar sulardan göllerden ve denizlerden buharlaşan su, atmosferin üst katmanlarında zerreler halinde yoğunlaşarak bulutları meydana getırır.Ssoğuk hava katmanlarında ısı kaybeden su zerrelerinin birleşmesi ile yağmuri kar veya dolu oluşur.Böyleceiatmosfere karışan su yer yüzüne geri döner.Bu olaya suyun doğal çevrimi denir.

3.YER KABUĞU:
Bu tabakaya taşküre denir.Canlılar yerkabuğu üzerinde yaşar.Dünyanın yaklaşık dörtte biri karalarla kaplıdır. Yer kabuğunun derinlerine inildikçe sıcaklık her 33 metrede ortalama 1C artar.Buna jeoterm denir.

a)YER KABUĞUNUN BİLEŞİMİ:Yer kabuğunun bileşiminde 100'e yakın element bulunmaktadır.Ancak bunlardan birkaç tanesi saf olarak bulunur.Çoğu ise bileşik halinde bulunur.Dünya kabuğunda en çok bulunan elementler oksijen, silisyum ve alüminyumdur.

b)KAYAÇLAR:Yer kabuğunun yapısını oluşturan taş ve kayalara kayaç denir.Kayaçlar minarellerden meydana gelmiştir.Yer kabuğunu oluşturan kimyasallardan meydana gelmiştir.Yer kabuğunu oluşturan kimyasal maddelere mineral adı verilir.

4.YERİN DERİNLİKLERİ:
Yerin derinlikleri kendi arasında, ateş küre ve çekirdek olarak ikye ayrılır.
a)ATEŞ KÜRE(MAGMA):Yer kabuğunun altında, sıcaklığı en yüksek küre olarak bulunur.Kalınlığı tahmini 3000 km kadardır.Yapısında demir, nikel gb. elementler bulunur.

b)ÇEKİRDEK:Yer kürenin merkezini oluşturan bu tabakaya barisfer veya çekirdek denir.Kalınlığı yaklaşık 4000 km'dir.Burada basıncın çok yüksek olmasından yapının katıya yakın olduğu kabul edilir.