Forum - Edebiyat, Eğitim, Genel Kültür Forumu - vBulletin

Toplam 4 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 4 arasi kadar sonuc gösteriliyor
dqw
  1. #1
    Onursal Üye Palmyra - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    Kasım.2008
    Yaş
    30
    Mesajlar
    113

    Standart Anlatım bozuklukları

    ANLATIM BOZUKLUKLARI

    Bütün dillerde olduğu gibi Türkçe'de de uyulması gereken kurallar vardır.Günlük konuşmalarımızda ve yazılı anlatım yaparken bu kurallara uyulmazsa dil ve anlatım bozuklukları ortaya çıkar. Sözlü ve yazılı anlatımda, anlatımı bozan ya da belirsiz hale getiren birçok neden vardır. Bunlar; sözcüklerin anlamına uygun kullanılmaması, söz diziminin yanlış olması, gereksiz sözcük kullanılması, öge eksikliği gibi nedenlerdir.Anlatım bozukluklarını incelemeden önce anlatımın ilkelerine bakalım.Bir anlatımda olması gereken ilkeleri şöyle sıralayabiliriz.

    ANLATIM İLKELERİ:

    1. Yalınlık:Anlatımın gereksiz uzatmalardan, aşırı süslü olmaktan, kapalılıktan uzak olmasıdır.Mecazlı sözlere fazla yer verilmesi yalınlığı engeller.

    2. Duruluk:Gereksiz sözcük ya da sözcüklerin bulunmadığı anlatımlardır.Eş anlamlı sözcüklerin aynı cümle içinde kullanılması duruluğu bozar.Bu duruma günlük konuşmalarda çok sık rastlanır.

    Bu sorun, mesele bizi epeyce oyaladı.(hatalı)
    Burada küçük bir nüans farkı var. (hatalı)

    3. Kolay Anlaşılırlık (Açıklık):Anlatımın kolay ve net anlaşılır olmasıdır.Cümlede anlam ikiliği olmamalıdır.Cümlede belirsizlik bulunmamalıdır.Yani cümleler birden çok anlam kapsayacak şekilde kurulmamalıdır.

    Kaybolan Ali'nin şemsiyesi bulundu. (Ali mi kayboldu, şemsiye mi? hatalı)
    İhtiyar kadına doğru yürüdü. (Belirsizlik var. hatalı)
    İhtiyar, kadına doğru yürüdü. (doğru)

    ANLATIM BOZUKLUKLARI:

    A. Anlamsal Yanlışlar:
    1. Gereksiz Sözcük Kullanımı:Anlatımda gereksiz sözcük ya da ek kullanılmasından oluşur. Bir cümleden bir sözcük çıkarıldığı zaman cümlenin anlamında daralma olmuyorsa o sözcük gereksiz kullanılmıştır.Gereksiz sözcük kullanımı duruluğu bozar.


    Bu olay bizi mutlu mesut etti. (Cümlede "mesut" sözcüğü gereksizdir.)
    Oya arkadaşlarının kulağına sessizce fısıldadı.(Cümlede "sessizce" sözcüğü gereksizdir.)
    Sabah saat 10.30'da buluşmayı kararlaştırdık. (Cümlede "sabah" sözcüğü gereksizdir.)
    Yine aynı geldiğim yoldan geri döndüm. (Cümlede "aynı" sözcüğü gereksizdir.)

    Gereksiz ek kullanımına örnekler:
    Bu sınavda başarılı olacağımı umut ediyorum. (umuyorum)
    Bebek yürümesini yeni öğrendi. (yürümeyi)

    2. Yanlış Sözcük Kullanımı: Bir sözcüğün anlamına uygun kullanılmaması anlatımda bozukluğa yol açar.Anlamı birbirine yakın sözcükleri karıştırmamalıyız.

    Hükümetin uzun ömürlü olmayacağını savundular.
    (Bu cümlede "savunma" sözcüğü yalış anlamda kullanılmıştır."Öne sürme" ya da "ileri sürme" olmalıydı.

    Kötü ününü yaptıklarına borçludur.
    (Bu cümlede "borçlu" sözcüğü yanlş kullanılmıştır. Cümle "Kötü şöhreti yaptıklarından ileri gelmektedir." şeklinde olmalıydı.)

    Bağımıza fidan ektik.(yanlış) Bağımıza fidan diktik.(doğru)
    Üstü başı boyalara bezenmişti. (yanlış) Üstü başı boyalara bulanmıştı.(doğru)
    Okulun yeni müdürü kendini tanıştırdı.(yanlış) Okulun yeni müdürü kendini tanıttı.(doğru)
    Saçlarım çok çabuk büyüyor.(yanlış) Saçlarım çok çabuk uzuyor.(doğru)

    3. Çelişen Sözcük Kullanılması:Bir cümlede anlam bakımından birbirine ters düşen sözcüklerin kullanılması, anlatım bozukluğu yaratır.

    Onunla ara sıra, hemen her gün görüşürüz.
    Eminim başladığı işi şimdiye kadar bitirmiş olmalı.

    Yukarıdaki cümlelerde "ara sıra , her gün" ve "eminim, olmalı " sözcüklerinin aynı cümlede kullanılması anlatım bozukluğu yaratmıştır.

    4. Söz Dizimi Yanlışlığı(Sözcüğün Yanlış Yerde Kullanılması):Sözcükler anlam değerini cümlede kullanıldıkları yere göre kazanır.Bir sözcüğün cümlede olması gerektiği yerde olmaması anlam bulanıklığına yol açar.

    Ceketsiz ve kravatsız müdürün yanına girilmez.(yanlış)
    Müdürün yanına ceketsiz ve kravatsız girilmez.(doğru)

    Çok güneşte kaldığı için hastalandı.(yanlış)
    Güneşte çok kaldığı için hastalandı.(doğru)

    B. Dilbilgisi Kurallarına Uymamaktan Kaynaklanan Yanlışlar: Herhangi bir ögeyi eksik ya da yanlış kullanmak, yanlış tamlama kurmak, noktalama hatası yapmak anlatım bozukluğu meydana getirir.

    1.Öge Eksikliğinden Kaynaklanan Yanlışlar: Cümlede bulunması gereken bir ögenin olmamasıdır.(Özellikle sıralı-bağlı cümlelerde görülür.)
    Her eylem ögeleri aynı eklerle kendine bağlamaz.Nesne alabilen bir eylemle, nesne almayan bir eylemin aynı yükleme bağlanması anlatım bozukluğuna neden olur.

    Seni seviyor ve inanıyorum.(hatalı) (Dolaylı tümleç eksikliği )
    belirtili geçişli geçişsiz (Geçişli eylem ile geçişsiz eylem aynı yükleme bağlanmış.)
    nesne eylem eylem
    Seni seviyor ve sana inanıyorum.(doğru)

    Bu sıkıntılara nasıl göğüs gerdi, nasıl başa çıktı? (hatalı)(Edat tümleci eksikliği)
    D. tümleç yüklem yüklem
    Bu sıkıntılara nasıl göğüs gerdi, bunlarla nasıl başa çıktı? (doğru)

    Masa örtüsüne yağ damlatmak, dirsekleri dayamak beni kızdırır.(hatalı) (Nesne eksikliği )
    Masa örtüsüne yağ damlatmak, masaya dirsekleri dayamak beni kızdırır.(doğru)

    Fabrika bekçisinin silahı elinden alındı ve soyuldu.(hatalı) (Özne eksikliği)
    Fabrika bekçisinin silahı elinden alındı ve fabrika soyuldu.(doğru)

    2. Özne-Yüklem Uyumu:

    Tekillik-Çoğulluk Yönünden;

    Öznenin insan olması durumunda; özne tekil ise yüklem tekil kullanılır, özne çoğul ise yüklem de çoğul kullanılır.

    Sinan Bey spor yapıyor.
    özne yüklem
    tekil tekil

    Öğrenciler sınıfa girdi.(yanlış) Öğrenciler sınıfa girdiler.(doğru) Özne-yüklem uyumu var.

    UYARI:
    -Cümleye saygı anlamı katmak için bazı durumlarda özne tekil, yüklem çoğul kullanılabilir.

    Bakan Bey henüz gelmediler.

    -"var, yok" sözcükleri yüklem olduğunda özne çoğul olsa bile yüklem tekil kullanılır.

    Evde kimsecikler yok.
    Sokakta çocuklar var.

    -Çoğul belgisiz sıfatları olan öznelerinin yüklemleri tekil olur.

    Kitap fuarını yüzlerce insan ziyaret etti.

    Yukarıdaki cümlelerde yüklem çoğul olarak kullanılırsa anlatım bozukluğu olur.

    -Öznenin bir organ adı, soyut kavram ya da insan dışında bir varlık olduğu durumlarda yüklem her zaman tekil kullanılır.

    Bu tür heyecanlara alışmamış.
    O kadar çok gezdik ki; bacaklarım ağrıdı.

    Olumluluk- Olumsuzluk Yönünden Özne-Yüklem Uyumu;

    Özne olumlu ise yüklem de olumlu, özne olumsuz ise yüklem de olumsuz kullanılmalıdır.Özellikle sıralı cümlelerde biri olumlu, diğeri olumsuz iki cümle ortak bir özneye bağlandığında anlatım bozukluğu olur.

    Kimse onu dinlemiyor, dediklerini anlamiyor, gürültü yapıyordu.
    olumsuz olumsuz olumlu

    Yukarıdaki cümlede ilk iki cümlecik arasında uyum vardır.Ancak 3. cümlecik olumlu olduğu halde aynı yükleme bağlandığı için anlatım bozukluğu olmusştur.("herkes" sözcüğü 3. cümlenin başına getirilirse anlatım bozukluğu düzelir.)

    Kişi Bakımından Özne-Yüklem Uyumu:Özne tek ise ve hangi kişi eki ile kullanılmışsa, yüklem de aynı kişi ekini alır.

    Sen, anlatılanları bana iletirsin.
    özne ll.tekil kişi

    Ben sizinle gelmiyorum.
    özne l. tekil kişi

    Özne değişik kişilerden oluşuyorsa;

    ÖZNE YÜKLEM
    l. tekil + ll. tekil ........... l. çoğul olur.
    l. tekil + lll. tekil .......... l. çoğul olur.
    ll. tekil + lll. tekil .......... ll.çoğul olur.
    l. tekil + ll. tekil + lll. tekil ....... l çoğul olur.

    Yaptıklarına ben de babam da çok şaşırdım. (Özne -yüklem uyumsuzluğu)
    özne özne yüklem
    1. tekil 3. tekil


    Yaptıklarına ben de babam da çok şaşırdık. (doğru)

    Yüklem Yanlışları:Bazı sıralı cümlelerde yüklemin kullanılmaması, ya da uygun olmayan yüklemlerin yanlış kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.

    Sen beni; ben de seni unutmayayım. (Yüklem eksikliği)
    Sen beni unutma; ben de seni unutmayayım.(doğru)

    Tamlama Yanlışları: Tamlayan eki olan "-ın, -in" in kullanılmaması, ya da tamlamaların yanlış kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.

    Bu işin yapılması. kimseye bir zararı olmaz. (tamlayan eki eksikliği)
    Bu işin yapılmasının, kimseye bir zararı olmaz.

    Bu yasadan tüm özel ve kamu kuruluşlarında çalışanlar yararlanacaklar. (tamlama yanlışı)
    Bu yasadan tüm özel kuruluşlar ve kamu kuruluşlarında çalışanlar yararlanacaklar.(doğru)

    NOKTALAMA YANLIŞLARI:Anlatımın anlaşılır olması için noktalama işaretlerine dikkat edilmelidir.Olması gereken yerde , noktamala işaretinin olmaması ya da hatalı kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.

    Hasta doktora yaklaştı.(Hasta mı doktora yaklaşmış yoksa "hasta doktora" mı yaklaşılmıştır?)
    Hasta, doktora yaklaştı. (virgül anlatıma netlik kazandırmıştır)

    Dostyakasi Dershane Bu bölümde yer alan bu konu Dostyakasi forumun Öğretmen uyesi Palmyra tarafindan hazirlanmaktadir. lütfen izinsiz kullanmayınız.
    Konu Heyhat tarafından (04.Kasım.2009 Saat 19:25 ) değiştirilmiştir.
    http://img116.imageshack.us/img116/6060/yagmur05au5.gif

  2. #2
    Onursal Üye SiNaN32 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    Ekim.2008
    Yaş
    64
    Mesajlar
    6.980

    Standart ANLATIM BOZUKLUKLARI

    Emeklerine sağlık sevgili Palmyra;

    Kim demişse sadece öğrenciler için diye yanlış demiş


    Herkesler okumalı,heleki Türkçenin bu kadar bozulduğu son zamanlarda.

    Ellerin dert görmesin Öğretmenim

  3. #3
    Onursal Üye Palmyra - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    Kasım.2008
    Yaş
    30
    Mesajlar
    113

    Standart ANLATIM BOZUKLUKLARI



    Tesekkur ederim ama o mesajda da bir hata var)))
    http://img116.imageshack.us/img116/6060/yagmur05au5.gif

  4. #4
    En Sempatik Üye Nar Çiçeği - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    Şubat.2009
    Nereden
    Adana
    Yaş
    28
    Mesajlar
    13.177

    Standart

    Herkesler okumalıda değil mi

Benzer Konular

  1. duygudurum bozuklukları
    Konu Sahibi Fuzuli Forum Psikoloji
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 30.Ocak.2010, 23:55
  2. Öğrenme bozuklukları- Disleksi
    Konu Sahibi Fuzuli Forum Psikoloji
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 30.Ocak.2010, 23:22
  3. Davranım Bozuklukları
    Konu Sahibi Fuzuli Forum Psikoloji
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 30.Ocak.2010, 22:35
  4. Uyku Bozuklukları
    Konu Sahibi SongüL Forum Psikoloji
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 28.Aralık.2009, 12:21
  5. Duygudurum Bozuklukları
    Konu Sahibi SongüL Forum Kadınca
    Cevap: 1
    Son Mesaj : 23.Kasım.2009, 13:47

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  
müslüman sohbet, islami forum sohbet oyun